In Rotterdam leven honderden mensen op straat. Zij vallen daarmee buiten de reguliere gezondheidszorg. Voormalig huisarts Thea Noga (67) trekt zich het lot van deze mensen aan. Al twaalf jaar houdt zij wekelijks spreekuur voor daklozen in de Pauluskerk. ,,Hoe kunnen we onverschillig zijn voor het leed van de mensen die buiten slapen?’’
We zitten samen aan de keukentafel van haar knusse hoekwoning in Schiedam. Thea had tot haar 65e een huisartsenpraktijk in Rotterdam Noord en is al twee jaar gepensioneerd, maar ze werkt nog steeds één dag in de week als straatarts in de Pauluskerk. Ze houdt niet alleen spreekuur voor daklozen, maar ook voor andere mensen die buiten het systeem vallen, zoals ongedocumenteerden en onverzekerden. Wat beweegt haar om dit werk te doen?
Nergens recht op
,,Je ziet bij deze mensen een scala aan problemen, waarvan het medische er één is”, vertelt Thea. ,,De meeste mensen die je ontmoet, missen alle basisbenodigdheden. Ze hebben geen woning, gezondheidszorg en inkomen. Driekwart van de daklozen is Europees. Ze hebben jaren gewerkt in de bouw, op schepen of in de kinderopvang, maar zodra ze ziek worden of de pensioenleeftijd bereiken, hebben ze nergens recht op. Ze hebben geen AOW en geen toegang tot zorg. Daarom is het belangrijk dat ze bij ons terechtkunnen.”
In 2010 ging Thea mee met een Israëlreis, waar ze Dick Couvée ontmoette, de toenmalige dominee van de Pauluskerk. ,,Hij vroeg mij in het bestuur van de Pauluskerk te komen, maar dat is niets voor mij. Ik doe liever medisch werk. Toen in 2011 een van de straatdokters wegging, kwam er een plekje vrij. Zo ben ik bij de Pauluskerk terechtgekomen.”
Kwetsbaar
In de twaalf jaar dat ze nu in de Pauluskerk werkt, zag ze het aantal mensen dat buiten slaapt, toenemen – en daarmee ook de problematiek. ,,Mensen die op straat leven, zijn enorm kwetsbaar en moeten veel ontberingen doorstaan. Ze mogen alleen in een opslagloods van de gemeente overnachten als het nul graden of kouder is. Zodra het niet meer vriest, moeten ze weer buiten slapen, ook al regent het hard of staat er een koude wind.
We mogen niet onverschillig zijn voor het leed van mensen die in de marge leven
Je herkent daklozen aan hun rode handen en moeizame manier van lopen vanwege kapotte voeten. Onmenselijk’’, vindt Thea. ,,Eén keer moest ik iemands sokken losknippen, zo vastgekoekt zaten ze aan de wonden.”
Confrontatie
Niet zelden hebben mensen die op straat leven, te maken met onveilige omstandigheden, zoals uitbuiting, misbruik en mishandeling. ,,Grote kans dat je spullen worden gestolen of dat je in elkaar geslagen wordt. Gebroken kaken, gebroken ribben of oogkassen, alles zie ik voorbijkomen op het spreekuur. Je ziet mensen steeds verder achteruitgaan, na één nacht, na één week, na één maand buiten slapen. Als je niet verslaafd bent, word je het wel om het hoofd te bieden aan de kou en ellende.”
Gebroken kaken, gebroken ribben of oogkassen, alles zie ik voorbijkomen
De confrontatie met mensen die niets hebben, raakt haar. ,,Ik zie hun onzekerheid: waar slaap ik, wat eet ik? Ze zijn afhankelijk van de goedheid van anderen, want alleen redden ze het niet. Dan denk ik: waar halen ze de kracht vandaan om zo te leven? Dat vind ik bewonderenswaardig. Ik ben me ook bewust geworden van wat ik zelf allemaal heb. En dat maakt me dankbaar. Feitelijk is het heel triest als we het normaal vinden dat we het goed hebben.”
Ze heeft ook bewondering voor mensen als dominee Hans Visser, die de daklozenopvang in de Pauluskerk begon. ,,Hij was een revolutionair. Alles kon daar. Niemand hoefde buiten te slapen. Regelmatig botste het met de mensen uit de buurt, die klaagden over de overlast. Maar feit is dat er gewoon te weinig opvangplekken zijn voor daklozen. Om meer bewustzijn te creëren móét je wel laten zien waar de pijn zit, want niemand zou op straat moeten leven.”
Roeping
Het beroep van huisarts en straatarts ziet ze als een roeping. ,,Dat je licht mag brengen in de duisternis. Dat licht van Christus wil ik graag laten zien. Hij bekommerde zich om mensen naar wie niemand omkeek. Net als Hij mogen we niet onverschillig zijn voor het leed van mensen die in de marge leven. En… met een beetje pech had dakloosheid mijzelf kunnen overkomen. Dan hoop je toch ook dat iemand zijn hand uitsteekt naar jou.”
Thea Noga is getrouwd met Gert. Ze hebben vier kinderen en een kleinkind. Ze woont in Schiedam en is daar actief in de Jacobuskerk.
Tekst: Daniëlle Feddes
Beeld: Elisabeth Ismail
Dit interview is een verkorte versie van het Portret in Elisabeth Magazine No. 14 (2024). Meer lezen? Neem een abonnement: https://www.elisabethmagazine.nl/abonnement/
