Home Thema'sGezondheid Het gebed van Dien de Haan

Het gebed van Dien de Haan

door Daniëlle Heerens

‘Waarom willen jullie mij interviewen in het eerste nummer van 2016?’ wil Dien de Haan (1934) weten. Wij vinden dat bijna vanzelfsprekend. Want 2016 is een jubileumjaar van de Elisabethbode. Dien de Haan is haast een icoon: meer dan twee decennia heeft zij het gezicht van het blad bepaald.

Hoe gaat het nu met Dien? Niet wetend dat ze ooit voor hetzelfde blad zou gaan werken, interviewde Thea Westerbeek Dien toen die afscheid nam van de Elisabethbode. Nu zit ze samen met redactielid Douwe Janssen in de keuken van de voormalige EB-hoofdredacteur. Dien reddert met koffie. Het is behelpen met een rollator in zo’n kleine ruimte, maar Dien is praktisch: ‘Douwe, als jij nou eens dat trommeltje van de plank pakt.’

Luxevraag
We zien dat Dien haar huis deelt met vele naamgenootjes: hanen in rijk geschakeerde vormen en afmetingen. Haar woonkamer wordt gedomineerd door een enorme boekenwand, die spreekt van haar grote belezenheid en haar interesse voor theologie. ‘Had je niet graag dominee willen worden?’ willen we weten. Dien – ze zit dicht bij de kachel, want ze heeft het tegenwoordig gauw koud – antwoordt hoofdschuddend. ‘Dat is eigenlijk een luxevraag. Het was niet aan de orde wat een meisje, geboren voor de oorlog, wilde worden. Je deed wat er op je weg werd geplaatst. Nu zie ik het als leiding hoe mijn leven verlopen is. Feit is wel dat ik als kind al domineetje speelde en preekte op een zelfgeïmproviseerde preekstoel.’

Dien komt uit een gereformeerd gezin. Er wordt thuis veel gepraat en gelezen over theologische onderwerpen. Dat boeit haar. Ze komt terecht op een uitgeverij. Ook krijgt ze een baan bij een bureau voor maatschappelijk werk en gezinsverzorging, waar ze veel gesprekken heeft over het omgaan met mensen. ‘Toen me gevraagd werd bij de EB te komen werken – ik schreef er al voor vanaf 1967 – vielen al deze puzzelstukjes in elkaar: het lezen thuis, het maken van een blad, de communicatie – hier kwam alles samen.’

Boekhouding Boven
Uit haar pen vloeit in de vijfentwintig jaar die ze voor EB werkt een indrukwekkende hoeveelheid teksten. ‘Meditaties’ mogen we het niet noemen, alstublieft niet, nee.
In de rubriek ‘Tussen de bedrijven door’ schrijft ze in gewone taal over het evangelie. ‘Voor mensen voor, op en over de rand van het geloof. Wat heeft het bestaan voor zin zonder God? Ik probeerde naast de lezers in hun dagelijks leven te gaan staan, ik wilde ze laten ontdekken dat het leven met God goed kan zijn, ik wilde ze daar nieuwsgierig naar maken. De dingen waar je in het leven tegenaan loopt , zette ik in het licht van het evangelie. Werkloosheid, ziekte, overlijden, het komt allemaal in de Bijbel voor. Zo wilde ik een eindje met de mensen oplopen. Ik hoop dat dat gelukt is, maar de boekhouding daarvan laat ik over aan Boven.’
De stukjes schrijft ze onder de naam Annie Verdelman. ‘Onder die naam trok ik ook als spreekster het land door. Soms vroegen mensen mij: ‘Annie, jij werkt bij de Elisabethbode. Maar Dien de Haan, leeft die nog? Dan hield ik mijn gezicht in de plooi en zei ik: ‘Ik heb van haar dood niet gehoord’.’

Dien heeft een groot verlangen het evangelie uit te dragen. Maar in haar kerkelijke gemeente is het predikantschap voor vrouwen geen optie. ‘Ik ben niet iemand die daar dan lang over prakkiseert of met de vuist op tafel slaat. Ik accepteer dat gewoon.’ Uiteindelijk wordt Dien toch een ‘soort’ dominee als zij ‘diensten met belangstellenden’ gaat leiden. ‘Toen een predikant ziek werd, kreeg ik de vraag of ik in een welkomstdienst voor wilde gaan. Maar ik heb eerst keurig om toestemming van de kerkenraad gevraagd, hoor’, verzekert zij ons. ‘Op een gegeven moment noemde men het ‘Dien met belangstellenden’,’ lacht ze. Dit werk mist ze erg, nu ze bijna de deur niet meer uit komt.

Rugzakje
We willen van haar weten hoe ze terugblikt op haar lange leven. Wat was goed, waarvan heeft ze misschien spijt? Maar daar voelt ze niet voor. Dien komt over als een vrouw die precies weet wat ze wel en niet wil. ‘Ik houd me niet bezig met wat ik anders had gewild’, zegt ze beslist.
‘Natuurlijk kijk ik weleens terug. Ik ben dankbaar dat ik in mijn rugzakje pen en papier meekreeg en dat ik mocht schrijven. Als ik vroeger als kind aan een opstelwedstrijd meedeed, vond ik het gek als ik niet de eerste prijs kreeg.
Gods leiding is goed geweest en als het anders was gegaan, had ik het ook goed gevonden. Maar in plaats van terug te blikken ben ik liever een Toekomst-mens, met een kapitale ‘T’: neem het leven zoals het komt en stap er maar in.’

Hospice
‘Ik heb niks met ouderen’, waarschuwt Dien meteen als we haar vragen wat zij mensen mee wil geven die het ouder worden als moeilijk ervaren. Dien heeft meer met jongeren. ‘Toen ik geen diensten meer kon doen, dacht ik: wat nu? Ik moet wel weten wat jongeren bezighoudt. Hoe? Via Facebook en Twitter bijvoorbeeld, dáár ontmoet je ze. Ik wil hun leefwereld binnenstappen. Het houdt me bij de geraniums weg – in mijn geval orchideeën – en ik heb er rijen vrienden aan overgehouden.’
De jeugdige geest ten spijt, het lichaam wil niet meer zo best. Dien somt in staccato op waar ze last van heeft: de rug, de heup, de benen, ogen. Ze is een paar keer gevallen, Bij elkaar heeft dat ertoe geleid dat ze naar een hospice moest om op krachten te komen. Maar nu is ze er weer. En ze wil niet klagen. ‘En als ik dan toch iets tegen andere ouderen moet zeggen, dan is het: denk niet dat je taak er nu opzit. Niet: ‘Laat de jongere generatie het maar doen.’ Je hebt je gaven van God nog steeds. Natuurlijk is er veel wat je niet meer kunt – zo is het leven, met de fijne en moeilijke dingen – maar wees blij met wat je wél kunt.
De ouderdom kan een zegen zijn als je van je ervaringen hebt geleerd en die meeneemt naar de toekomst. Daarom vind ik het ook zo belangrijk dat ouders veel praten met hun kinderen. Want dat worden herinneringen voor later. Hoe vaak ik mijn vader niet citeer en mij de gesprekken van vroeger aan tafel herinner. Het lachen samen. De preken in de kerk. Als je ouder wordt, komt het allemaal weer boven.
Wie niet meer mobiel is, kan altijd nog de krant lezen en voorbede doen. In plaats van kritiek te leveren, bidden voor de overheid. Daarin schiet ik zelf ook vaak tekort, hoor. Door gericht te zijn op anderen houd je een open blik. Je kunt altijd de telefoon pakken en iemand bellen in plaats van af te wachten. Vraag God of hij je de mogelijkheden laat zien.’

Partner
Het thema van deze eerste editie in 2016 is gebedsverhoring. Zijn er onverhoorde gebeden in het leven van Dien? Heeft zij bijvoorbeeld verlangd naar een partner?
‘Ik weet dat er in veel huwelijken ellende is, dus ik ben blij dat God mijn leven anders geleid heeft. Dat is overigens wat anders dan dat je zegt: ‘ik ben blij dat ik geen partner heb’. Toen mijn moeder weduwe werd, ben ik thuis blijven wonen om haar bij te staan. Het viel soms niet mee om dan als kind behandeld te worden: ‘Hoe laat kom je thuis?’ Maar ik zag het als mijn taak en achteraf kan ik niet zeggen dat ik ook dit echt anders had gewild.

Soms bid ik: ‘Heer, ik vind het wel genoeg hier op aarde. Maar wilt u laten zien welke taak u nog voor mij hebt?’ Ik geloof dat het dan ook Gods verantwoordelijkheid is dat je die taak aankunt. Als God je gisteren geholpen heeft, doet hij dat morgen ook. Mijn gebed is: ‘God, wilt u mij helpen zo te leven dat u er blij mee bent?’ Dat blijft je roeping. Mijn gebed is ook dat ik niet naar een verpleeghuis hoef – behalve als God het wil – maar dat ik eens, op een avond, diep in slaap val en mag wakker worden bij God.’

Tekst: © Elisabethbode (Thea Westerbeek; Douwe Janssen)

Op 3 november is Dien de Haan overleden. Zij is jarenlang het gezicht van de Elisabethbode geweest. Zij was een diepgelovige vrouw die met veel liefde het evangelie uitdroeg. Vele lezers heeft zij bemoedigd met de artikelen, bijbelstudies en boeken die zij als hoofdredacteur schreef. Dien was al lange tijd verzwakt. Zij is nu bij haar Heer. In 2016 hadden we bovenstaand uitgebreid interview met Dien de Haan.

Reageren

* Door dit formulier te gebruiken, gaat u akkoord met de opslag en verwerking van uw gegevens door deze website.