Wat als je dag in dag uit werkt aan een van de meest beladen dossiers van Nederland? Jan de Beer weet hoe dat is. Hij werkt voor de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT) en helpt om gedupeerde ouders bij te staan en om hun schade te vergoeden. Mede door zijn eigen bewogen jeugd heeft hij geleerd om terughoudend te zijn met oordelen: „Oordelen over anderen is niet aan mij, maar ik kan de gedupeerden wél helpen.”
Bijna zes jaar geleden kwam Jan bij UHT te werken. Hij geeft leiding aan verschillende teams die zich bezighouden met de hersteloperatie voor gedupeerde ouders. Concreet betekent dit dat de mensen in zijn teams contact hebben met ouders, hun verhalen in kaart brengen en vervolgens werken aan herstel. Als leidinggevende is Jan er vooral voor zijn medewerkers: „Ik zorg ervoor dat het veilig is op de werkvloer, dat mensen hun werk goed kunnen doen en zich gesteund voelen, ook als er fouten zijn gemaakt. Ik wil een cultuur creëren waarin mensen willen leren van hun fouten en vooruitkijken.
Natuurlijk heb ik ook veel druk gevoeld. Tijdens een avond met gedupeerde ouders merkte ik hun haat om alles wat er gebeurd is. Maar ik heb mijzelf altijd voorgehouden dat mijn moeite niet in verhouding staat tot wat zij hebben meegemaakt. Dat besef heeft me kracht gegeven om door te gaan. Tijdens zulke avonden zag ik voor wie ik het doe. Net zoals er in mijn jeugd mensen voor mij waren, wil ik er ook voor hen zijn.”
Van God los
Over die jeugd vertelt Jan openhartig. Hij denkt terug aan één specifieke nacht: „Het was oudejaarsnacht en ik was compleet van God los. Uit pure woede en verdriet vernielde ik het halve dorp. Alles wat ik tegenkwam, moest eraan geloven, behalve mensen en dieren. Gelukkig vond de politie mij en kwam ik voor een rechter. Die confronteerde mij met mezelf en werd door zijn wijsheid en mildheid mijn inspiratiebron.
Ik besloot rechten te gaan studeren, omdat ik mijn gevoel voor rechtvaardigheid daarin kwijt kon. Ik had niet de vereiste vooropleiding, maar ik had het geluk dat er een professor was die in mij geloofde. Uiteindelijk leerde de studie me een van de belangrijkste lessen in mijn leven: scheid emoties van feiten en besef dat elk verhaal twee kanten heeft. Daarvoor hoef je geen rechten gestudeerd te hebben; het is een levenshouding die ik elke dag probeer toe te passen.”
Ik merkte de haat van ouders om alles wat er gebeurd is
Werk en geloof zijn voor Jan niet te scheiden; in wat hij doet, wil hij laten zien wat het betekent om christen te zijn. „De bekende Latijnse spreuk Ora et labora betekent ‘bid en werk’. Maar ik draai het liever om: begin met werken, want juist daarin kunnen we als christenen het verschil laten zien. Als je je daarop richt, volgt het gebed vanzelf.”
In zijn rol als leidinggevende probeert hij dit heel bewust uit te dragen: ,,Iedereen op mijn werk weet dat ik christen ben, en dat maakt me dankbaar. Niet omdat ik er steeds over praat, maar doordat ik het probeer te laten zien. Dat begint bij afspraken nakomen, niet negatief praten over anderen, niet kijken naar de splinter in andermans oog en goed luisteren naar wat de ander te vertellen heeft. Soms geeft God me dan iets om te delen. Zo vraag ik in gesprekken weleens of ik voor iemand mag bidden. En tijdens de kerstborrel grijp ik de kans om in mijn toespraak de link te leggen met Jezus.”
Gebrokenheid en oordeel
Zijn geloof vormt een vanzelfsprekend onderdeel van zijn dagelijks werk, maar dat is niet altijd zo geweest. Jan verloor in zijn jeugd het geloof in God, maar kwam – rond zijn dertigste – door zijn (toen nog aanstaande) vrouw tot geloof. Zij zag een toekomst met hem, maar wilde dat hij eerst uitzocht wie God voor hem persoonlijk was. Hij besloot de Alpha-cursus te gaan volgen.
„Hier leerde ik dat geloven ook een keuze is”, vertelt hij. „Ik had in mijn jeugd geleerd over een God die mij kiest. Op de Alpha-cursus ontdekte ik dat God mij een wil heeft gegeven en dat Hij geen God van oordeel is, maar een God die er altijd voor je wil zijn en die er ook voor mij was – ook tijdens mijn jeugd, waarin ik me vaak alleen en kwetsbaar heb gevoeld.”
Ik heb me vaak alleen en kwetsbaar gevoeld in mijn jeugd
Jan groeide op in een klein Fries dorp. Er was liefde in het gezin, maar ook veel gebrokenheid en er waren veel oordelen. „Mijn moeder verliet ons toen ik tien jaar was. Mijn vader hertrouwde, maar scheidde vervolgens nog een keer. Daarnaast was mijn vader vuilnisman van beroep. Je begrijpt: mensen vonden iets van ons gezin. En dan was er nog misbruik, dat jarenlang duurde, maar dat ik altijd voor me heb gehouden.
Ik was geen kind dat vragen stelde; ik nam het leven zoals het was. Hoewel er wel hulp was van familieleden, voelde ik me vaak boos, alleen en kwetsbaar. Ik geloofde dat God er niet voor mij was. Die boosheid en dat verdriet kwamen er die ene oudejaarsnacht uit. Toch wil ik mensen uit die tijd niet veroordelen en wil ik vergeven. Voor mij is belangrijk dat ik er op een gegeven moment voor koos om niet langer slachtoffer te zijn. In mijn jeugd is er veel van mij afgenomen, maar niet mijn keuzevrijheid – hoe ik er nu mee omga.”
De hand van God
Mensen vinden iets van je, vaak zonder dat je daar zelf iets aan kunt doen. Die ervaring neemt Jan mee in zijn werk. Ook de slachtoffers van de toeslagenaffaire hebben veroordeling ervaren, en daarom kan hij zich goed in hen verplaatsen. Hij werkte al jaren voor de Belastingdienst toen de toeslagenaffaire in 2019 aan het licht kwam. „Ik was trots op mijn organisatie, maar schrok natuurlijk enorm toen ik hierover las,” vertelt hij. „Ik besloot mijn vinger op te steken en die mensen te gaan helpen. Er zijn geen woorden voor de nachtmerrie waarin deze mensen zijn beland. Oordelen over anderen is niet aan mij, maar ik kan de gedupeerden wél helpen.
Er zijn geen woorden voor de nachtmerrie waarin deze mensen zijn beland
De afgelopen jaren heb ik de mensen die ik leiding mag geven, steeds de boodschap meegegeven dat ze de beste behandelaar voor de hun toegewezen ouder moeten zijn. Want elke ouder verdient het om de beste medewerker te treffen – en dat ouder voor ouder. Tot we alle 70.000 gedupeerden hebben geholpen. We zijn daar nu bijna klaar mee. Dat voelt als een wonder; ik zie daar echt de hand van God in.” Jan weet nog niet wat hij gaat doen als deze enorme klus erop zit. „Maar het zal vast weer iets zijn waarin ik kan opkomen voor mensen die dat zelf niet kunnen. Ik volg daarin mijn hart en mijn passie, maar vooral waarop God mij leidt.”
Positief
Jan is van nature positief ingesteld, maar weet ook dat het soms moeilijk kan zijn om positief te blijven: „We leven in een tijd waarin veel op ons afkomt en er ellende is die ons verwart. En net als ik zijn er veel meer mensen die als kind ellende hebben meegemaakt. Mijn advies is altijd om je te richten op het goede, want dan kan God wonderen laten gebeuren. Hij is mijn baken. Net als een fundering die laag voor laag wordt gebouwd, krijg ik in mijn leven steeds meer bevestiging van Hem, waardoor mijn vertrouwen groeit.
En zelfs toen ik God in mijn jeugd afzwoer, liet Hij mij niet los. Met terugwerkende kracht zie ik dat God er wél was. Als je niet alles wegrelativeert, kun je wonderen zien. Als christenen denken we vaak te klein over de macht die God ons geeft. Iedereen kan het verschil maken. Begin gewoon met werken.”
Jan de Beer (1970) is afdelingshoofd van Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT), speciaal opgericht om de hersteloperatie voor gedupeerde ouders te verzorgen. Daarnaast zet hij zich in als ambassadeur van Takecarebnb, een stichting die vluchtelingen met een verblijfsstatus verbindt met een Nederlands gastadres. Jan is getrouwd met Doriet; ze wonen met hun dochter en twee zoons in Zwolle.
Tekst: Hilde Kooij
Beeld: Kees Muizelaar
Ben jij ook zo’n bevlogen christen als Jan de Beer? En ondersteun je de missie van Elisabeth nog niet? Elisabeth Magazine is een tijdschrift vol hoop en geloof en verschijnt 16x per jaar. In Elisabeth vind je bemoedigende en geloofsopbouwende artikelen, interviews, gedichten, columns, tips, prachtige natuurfotografie en nog veel meer. Steun onze missie om hoop en bemoediging te verspreiden en word lid van Elisabeth! Kijk hier hoe.
Ontvang elke twee weken een moment van bemoediging in je mailbox met onze nieuwsbrief. Hierin houden we je op de hoogte van nieuwe recensies en artikelen uit Elisabeth Magazine.
