In de rubriek Elisabeth recenseert lezen én beoordelen we nieuwe titels. Tweemaal per maand vind je hier een nieuwe boekrecensie. Ditmaal: ‘De Leegte Omarmen‘ van Joanne Nihom.
Over ‘De leegte omarmen’:
Joanne Nihom is ongewenst kinderloos. In ‘De Leegte Omarmen’ spreekt ze over dit gevoelige onderwerp met een kleurig palet aan mensen zoals Arnon Grunberg, Marjoleine de Vos, Manu Keirse en Esther van Fenema. Het voorwoord is geschreven door rabbijn Awraham Soetendorp. De gesprekken worden afgewisseld met dagboekfragmenten van Joanne.
Auteur:
Joanne Nihom is journalist en schrijver. Ze maakt reportages voor verschillende media en schrijft vooral over human interest. Zij woont in Israël.
Uitgever en prijs:
Zilt, € 24,99
Eerste indruk/vormgeving:
Een dik boek (ruim 300 pagina’s) met een illustratie voorop gemaakt door kunstschilder Michiel Schrijver, die ook het eerste hoofdstuk schreef. Mooie opmaak waarin de tekstgedeeltes van Joanne in een bruine kleur zijn weergegeven.
Verhaallijn:
Dit boek gaat over ongewenst kinderloos zijn. Met meer dan 50 verhalen van vrouwen, maar ook mannen die op een of andere manier met dit onderwerp te maken hebben. De hoofdstukken worden afgewisseld met Joanne’s eigen dagboekfragmenten. Het is een reis van (h)erkenning, troost, een lach en de bekende traan. De Leegte Omarmen is een boek voor iedereen die ongewenst kinderloos is en ook voor iedereen die wel kinderen heeft. Want beide werelden zijn onlosmakelijk met elkaar verweven.
Een fragment uit het boek:
Er zijn veel mooie gedeeltes in het boek, aangezien elk van de schrijvers zijn of haar eigen verhaal deelt. Ik beperk me tot dit gedeelte dat Joanne achterop het boek schreef:
De leegte is er altijd en zal nooit weggaan. Maar gedurende het ontstaansproces van mijn boek leerde ik die leegte te omarmen. Ik hoop dat eenieder deze omarming ook zo zal ervaren…
Leesbaarheid:
Heel goed leesbaar, vooral door de afwisseling aan verhalen van de diverse schrijvers en de quotes, dichtregels en dagboekfragmenten van Joanne.
Dit is mijn verwachting van het boek:
De voorkant van het boek oogt wat spiritueel. Ik verwacht enigszins een wat ‘zweverig’ boek.
Maakt dit boek die verwachting waar? Waarom wel of niet?
Nee, niet helemaal. Er zijn wel schrijvers die meer op de ‘spirituele’ tour zitten. Dan gaat het over Moeder Natuur, Moeder Aarde, de vruchtbaarheidsgodin Gaia of het feminisme. Tegelijkertijd is het boek heel realistisch. Het gaat immers om persoonlijke verhalen over een realiteit waar veel mensen mee te maken hebben.
Dit valt me op aan het boek:
Hoewel het boek over een gevoelig onderwerp gaat, is het niet somber. Zie het citaat hierboven van Joanne. De leegte is er altijd, maar zij heeft geleerd die te omarmen.
Dit spreekt me aan in het boek:
Sommige gedeeltes zijn echt prachtig beschreven. Manu Keirse bijvoorbeeld schrijft heel treffend over ‘levend verlies’. ‘Kinderloosheid is vaak onzichtbaar voor de omgeving en daarnaast ook een ingewikkeld onderwerp. Wie ongewenst kinderloos is, wordt hier een leven lang mee geconfronteerd. Je wordt geconfronteerd met wat jij niet hebt: Je krijgt geboortekaartjes van vrienden, huwelijksaankondigingen van neefjes en nichtjes en van kinderen van je vrienden. En ten slotte, aan het eind van de rit (…), lig jij op op je sterfbed, zonder kinderen of kleinkinderen. Kinderloosheid wordt ook niet als rouw gezien, er is immers geen overledene. De samenleving kent veel rituelen rondom kinderen. Kinderloosheid kent geen rituelen. Dat maakt het proces ingewikkeld en eenzaam.’
Ook heel treffend, van Esther Roelofs: ‘Het is rouwen zonder liefdevolle herinneringen. Je hebt het gevoel dat je altijd wat moet uitleggen. Vaak voelt het alsof ik de ander moet geruststellen. Het is een wond die nooit kan genezen, omdat die op bepaalde momenten steeds weer zal openschieten.’
Ook de vele dagboekfragmenten van Joanne zijn prachtig, aandoenlijk en ontroerend. Het verhaal over Vlindertje bijvoorbeeld. En over haar hond Donna, haar trouwe maatje (‘Donna maakte me 13 jaar lang moeder‘). Soms, als het gevoel van leegte en totale eenzaamheid haar overvalt, vindt ze troost bij haar olijfboom, ‘de boom die troost, praat…de boom is er en ziet me.’ En soms is het haar kat die troost geeft: ‘Alsof ze aanvoelt dat ik verdrietig ben en me kopjes blijft geven.’
Dit spreekt me minder aan:
Het boek bevat veel verschillende verhalen. Veel verhalen van mensen met een Joodse of christelijke achtergrond, maar ook verhalen met wat meer ‘mystieke’ inhoud. Deze hoofdstukken spreken mij minder aan. Bijvoorbeeld het stuk over de Asjera afgodsbeeldjes of de vruchtbaarheidsgodin Gaia: ‘Zij is geen mythe, zij is een realiteit waarop ons hele bestaan gevestigd is. Zonder haar is geen leven mogelijk.’ Vanuit de Bijbel zie ik dat toch anders, omdat ik geloof in God als Schepper en Onderhouder van alle leven. Het is dus niet in alle opzichten een christelijk boek, hoewel er ook veel aandacht is voor Bijbelse verhalen en figuren, zoals de aartsmoeders (Sara, Rivka (Rebekka) en Rachel).
Typeer het boek in 3 woorden:
Geen eigen kinderen
Dit wil ik verder nog kwijt:
Een schitterend boek voor wie meer over dit onderwerp wil weten. Een boek voor iedereen die zelf ongewenst kinderloos is en ook voor iedereen die wel kinderen heeft.
Op de allereerste pagina draagt Joanne haar boek op aan het kind dat zij nooit gekregen heeft. Zij schrijft:
‘Ik draag dit boek op aan jou – mijn alles – en ook mijn niets.’
‘Er is heel veel dat jij en ik nooit samen zullen doen en toch ben je er altijd.’
Wat ze vervolgens schrijft, kwam wel heel direct bij mij binnen, gezien mijn eigen naam…
‘Ik was al heel jong toen ik zeker wist dat mijn eerste een zoon zou zijn, toch had ik al jarenlang een favoriete meisjesnaam voor een dochter: Daniëlle.
Dit is een heel aandoenlijk boek. Een boek dat elke vrouw zou moeten lezen.
Tekst: Daniëlle Feddes
Beeld: Uitgeverij Zilt
Lees ook: Marianne kon geen kinderen krijgen, het verhaal van Marianne Visser van Klaarwater
Meer boek- en filmrecensies en interessante artikelen over het christelijk geloof lezen? Neem dan nu een abonnement op Elisabeth Magazine. Of vraag eerst een proefabonnement aan.
