Home Overdenking 5 x BROOD in de Bijbel – Ken jij ze allemaal?

5 x BROOD in de Bijbel – Ken jij ze allemaal?

door htromp

Brood, daar zit wat in. Die leus kennen we van het toenmalige Voorlichtingsbureau Brood. Als we de Schrift lezen, ontdekken we dat in het bijbelse brood nog veel méér zit dan in onze dagelijkse boterham.

1. Het brood dat zweet kost
Meer dan 250 keer komen we het woord brood tegen in de Bijbel. De eerste keer is dat wanneer God in het paradijs Adam en Eva toespreekt: ‘In het zweet uws aanschijns zult gij uw brood eten…’ In de oudheid kon het uren duren voordat er uit graankorrels genoeg bloem voor het gezin was gemalen. Oorspronkelijk werd het deeg op gloeiend heet gemaakte stenen gelegd of in de hete as van een houtvuur. Het deeg werd gekneed tot ongezuurde platte broden, die zeer snel konden worden gebakken wanneer een bezoeker arriveerde.

2. Het brood dat leven geeft
Jezus Christus noemt Zichzelf in de Bijbel het brood des levens. Hij zegt dit, omdat de mensen om Hem heen vragen: ‘Onze voorouders kregen een zichtbaar teken, namelijk brood uit de hemel.’ Daarmee bedoelen ze het manna dat tijdens de reis door de woestijn elke dag als voedsel dient. In Exodus 16 wordt manna beschreven als een ‘fijn, schilferachtig laagje’, dat bleef liggen toen de morgendauw optrok. Het moest direct verzameld en gegeten worden. De volgende dag was het bedorven. Alleen voor de sabbat mocht een dubbele portie worden verzameld. Deze bedierf niet.

De Here Jezus is het brood dat, net als het manna, uit de hemel is neergedaald. Niet als lichamelijk voedsel, maar geestelijk. Hij is het brood dat leven geeft. Als we bij Hem komen, zullen we geen honger hebben. Het zal niet meer nodig zijn om verder te zoeken. Bij Hem en door Hem vinden we rust, eeuwig leven, vrede.

3. Het gegiste brood
Zuurdesem is deeg dat men had laten gisten om het te laten rijzen. In de Joodse traditie moet al dit zuurdeeg worden opgeruimd voordat het Paasfeest, Pascha, begint (Exodus 12:15). Vandaar dat er met Pasen matzes gegeten worden: ongezuurde broden. Dat herinnert ook aan de bevrijding uit Egypte toen het volk halsoverkop wegtrok en er geen tijd was om het deeg te laten rijzen. Symbolisch betekent het dat alles wat slecht en zondig is moet worden opgeruimd voordat er bevrijding kan zijn. Paulus gebruikt dat beeld in zijn brief aan de Korintiërs voor geestelijke vernieuwing.

Jezus spreekt over de slechte invloed van de farizeeën als zuurdesem dat alles doortrekt. Het kan ook een positieve werking hebben: zuurdesem wordt in Matteüs 13:33 gebruikt als symbool voor de kracht van Gods koninkrijk. Het hele leven is ervan doortrokken.

4. Het brood dat wij breken
‘Maakt het brood dat wij breken ons niet één met het lichaam van Christus?’ (1 Korintiërs 10:16). Jezus neemt tijdens het laatste avondmaal, voordat Hij zal lijden, het brood, spreekt de dankzegging uit, breekt het en deelt het uit aan zijn leerlingen. Het zegengebed over het brood is een vast ritueel van de joodse maaltijd: ‘Gezegend bent U, Koning der wereld, die het brood uit de aarde doet voortkomen.’ Jezus zegt: ‘Dit is mijn lichaam voor jullie. Doet dit, telkens opnieuw, om mij te gedenken.’ Steeds weer viert de kerk de gemeenschap met Christus door het breken van het brood.

De Maaltijd van de Heer maakt de gemeenschap van gelovigen één met de Opgestane Heer en één met elkaar (1 Korintiërs 10:17). Vele graankorrels vormen samen het brood. Zo wordt de eenheid tot stand gebracht doordat in de kerk het avondmaal of de eucharistie wordt gevierd. Door de eenheid van gelovige christenen wordt de geloofsgemeenschap zijn lichaam op aarde, waarvan Hij het hoofd is (Handelingen 2: 42, 46).

5. Het dagelijks brood
In het gebed dat Jezus leerde, bidt de gemeente om ‘het dagelijks brood’. Letterlijk vertaald staat er: ‘Geef ons vandaag het brood van morgen.’ Het brood staat hier symbool voor de aardse, menselijke levensbehoeften.

‘Geef ons vandaag wat wij nodig hebben om te leven naar morgen.’ In dat ‘dagelijks’ zit een verwijzing naar het manna dat er elke dag lag als teken van Gods zorg voor de mensen. En ook naar wat Jezus elders leert: ‘Maak u geen zorgen voor de dag van morgen. Elke dag heeft genoeg aan zijn eigen last’ (Matteüs 6:34).

Een tekst die hier meeklinkt is het gebed uit Spreuken 30:8: ‘Maak mij niet arm, maar ook niet rijk, voed me slechts met wat ik nodig heb.’ In de NBG­vertaling: ‘Voed mij met het brood, mij toebedeeld’, het is een gebed of God ons dagelijks het nodige wil geven. Dat wat nodig is om dagelijks een volgeling te zijn van het koninkrijk der hemelen. En dat is dus niet brood alleen, maar ieder woord dat klinkt uit de mond van God! (Matteüs 4:4).

Tot slot nog de raad uit Prediker 9:7 en 9: ‘Eet je brood met vreugde. Geniet op alle dagen van je leven.’

Ds. Harry Klaassens is voorganger van de PKN-gemeente in Erica.

Tekst: © Elisabeth (Ds. Harry Klaassens)

Elisabeth is een magazine dat ingaat op actuele geloofs- en levensvragen van mensen van vandaag. Het biedt op persoonlijke manier bemoediging en steun vanuit het christelijk geloof. Dat gebeurt in een gevarieerde mix met verhalen van mensen over hoe zij het geloof vertalen naar hun dagelijks leven, met informatieve achtergrondartikelen en reportages over relevante thema’s, een pastorale vragenrubriek, herkenbare columns en gedichten. Er is ook volop plaats voor schitterende natuurfotografie, kunst, humor, psychologie en duurzaam leven. Het magazine richt zich op iedereen vanaf 50 jaar. Bent u nog geen abonnee? Bekijk dan onze abonnementen en word lid!