Ze nam diverse keren afscheid in haar leven: Toen ze in 2004 met haar gezin van het ene continent naar het andere verhuisde, en later door haar scheiding. Nu zijn ook haar kinderen een voor een uitgevlogen en woont Esther van Schaik in haar eentje in een groot huis. Nee, niet alleen: ,,God woont hier ook.“
Esther van Schaik (53) emigreerde twintig jaar geleden met haar man en vier kinderen van destijds 11, 8, 3 en 2 jaar oud vanuit Nederland naar Pennsylvania in Amerika. Haar man kon daar aan de slag voor het Nederlandse bedrijf waarvoor hij werkte.
Waarom wilden jullie uit Nederland weg?
Esther: ,,We woonden in Den Haag en een aantal vrienden van ons vertrok naar Groningen. Dat was een trigger voor ons. Aan de ene kant vonden we het verdrietig dat ze weggingen, maar aan de andere kant vonden we het heel leuk voor ze dat ze iets nieuws gingen doen. Wij zijn een keer op een avond gaan brainstormen: wat zou het betekenen als wij ook zo’n stap zouden ondernemen? Heel ver weg van alles? Wij dachten beiden: wat een lekker gevoel zou het zijn als je een frisse start kan maken!
Mijn man heeft toen een soort marktanalyse gedaan om te kijken of hij in Noord-Amerika zijn brood zou kunnen verdienen voor het bedrijf waar hij voor werkte. Het mooie was dat er daar op zakelijk gebied al een connectie was. Hij wilde het avontuur wel aangaan, maar als het niets zou worden, bijvoorbeeld omdat wij of de kinderen niet konden wennen, wilde hij binnen drie tot vijf jaar weer terug kunnen komen bij zijn baas. Daar is zijn baas toen in meegegaan.”
Een andere cultuur
,,We hebben eerst een preview trip gedaan in 2002. We zijn op heel veel plekken gaan kijken om te zien waar we ons wilden vestigen, maar ik voelde nergens wat bij. Ik heb altijd een gevoeligheid gehad voor waar ik ben: iets moet goed voelen en anders wordt het hem niet. Onderweg stopten we in Pennsylvania, in het plaatsje Williamsport. We waren eigenlijk al een beetje gedesillusioneerd, omdat we nog niets gevonden hadden. Maar hier hadden we zoiets van: dit voelt goed. Het had net gesneeuwd en alles zag er zo mooi uit.
Het jaar daarop zijn we daar naar huizen gaan kijken. Dat was een beetje ontluisterend, want we hadden het zo opgehemeld. Nu merkten we dat het ook wel een beetje een achtergebleven gebied was. De cultuur is heel anders. De mensen zijn gewoon niet zo hip als in Nederland. Toch hebben we doorgezet, want het voelde goed. We ontdekten ook dat het wonen een stuk goedkoper was dan in Nederland. Voor het geld van een rijtjeshuis hier konden we daar een stuk grond kopen en een huis laten bouwen.“
Waar moest je, eenmaal in Amerika, vooral aan wennen?
,,We kwamen aan met zes koffers en vier kinderen. Omdat het huis nog niet af was hebben we eerst in een appartement gezeten. Een broeder van de Vergadering van Gelovigen hier heeft ons enorm geholpen en ons rondgeleid. Hij was echt zo’n redder in nood. Want we wisten eigenlijk niets. Hoe vind je alles? Je moet alles ontdekken. De eerste week was heel heftig, ook voor de kinderen. De oudste twee gingen naar school. Ze kregen een warm welkom, maar je laat wel je kinderen achter op een school met allemaal vreemde kinderen en een taal die ze niet spreken. Later bleek dat ze het daardoor heel moeilijk hebben gehad. Ik heb heel erg overschat hoe de kinderen dat zouden handelen.
We waren allebei wel avontuurlijk ingesteld en Amerika was toch wel een droom
Achteraf denk je: Wie doet dat op deze manier, zo vertrekken? Het was een beetje onbesuisd. We waren nog jong, maar ook een beetje onbezonnen. Ik was 33, mijn man 37. Wij waren allebei wel avontuurlijk ingesteld en we dachten ook: als je dit onderneemt met elkaar, wat heb je dan nog meer nodig? Je gaat met God en je gezin, dan kun je alles aan. En Amerika was toch wel een droom. Dus we zeiden: Gewoon springen en gaan. Het scheelde ook dat we in ons achterhoofd wisten: als het een flop is, kunnen we terug.“
Hoe heb je zelf het afscheid ervaren?
,,Wij waren zo gefocust op het nieuwe, dat we heel weinig ruimte in ons hart en hoofd hadden om dingen echt te missen. De onbezonnenheid en naïviteit maakt dat je zo’n beslissing kunt nemen. Gewoon niet te lang over nadenken en jezelf in een avontuur storten. Achteraf kan zo’n keuze moeilijk en pijnlijk zijn. Maar daar deal je mee. De eerste week dat we weg waren, hoorden we bijvoorbeeld dat mijn moeder darmkanker had. Dat was moeilijk. Aan de ene kant waren we erg georiënteerd en gefocust op ons gezin, maar aan de andere kant van de oceaan gebeurde iets en we konden niets doen. Gelukkig had ik mijn zus en mijn broers; het was niet zo dat ik mijn ouders helemaal alleen liet. Dat is in al die jaren best wel een geruststelling geweest.
Aan de andere kant van de oceaan gebeurde iets en we konden niets doen
Nu mijn ouders wat ouder zijn, zou ik deze beslissing niet hebben kunnen nemen. In je jeugdige overmoed denk je daar niet eens over na. Er zijn momenten geweest dat ik dacht: zat ik maar in Nederland. Als er bijzondere dagen waren, begrafenissen of verjaardagen bijvoorbeeld. Het gezin waar ik uit kom, is erg van de verjaardagen. We zoeken elkaar dan op. Nu gingen ze met mij FaceTimen. Dat was eigenlijk nog vervelender, want je ziet ze daar gezellig bij elkaar zitten en jij bent er niet bij. Zeker als dingen moeilijk zijn mis je ze extra.”
Een heel ander leven
,,Naarmate wij daar langer waren, raakten we meer geaard. Wij maakten vrienden en de kinderen ook. Wij vonden het heerlijk om hier te wonen. Je hebt de luxe van ruimte, een huis dat je je in Nederland niet eens kunt voorstellen, en dan de enorme tuin. Overal kun je rust vinden, want Pennsylvania is niet een heel volle staat. De natuur is prachtig. Geen files, geen luchtvervuiling. Het leven hier is zoveel aantrekkelijker.
Er komt een moment dat je moet beslissen: we blijven hier
Ondanks dat dingen gemist worden, is er genoeg waarvan ik denk: Dat wil ik voor geen goud missen! Het is hier een heel ander leven. Dat is een bewustwording: Er is hier heel veel mooi en soms zelfs beter, maar er zijn dingen die je nooit meer zult hebben. Je wortels groeien op een gegeven moment zo diep. Er komt een moment dat je moet beslissen: we blijven hier, we gaan niet meer terug.“
Wat mis je vooral aan Nederland?
,,Ik mis familie en vrienden, maar Nederland zelf niet. We waren zeker twee keer per jaar in staat om terug te komen. De zaak betaalde voor een vlucht en ook als mijn man soms terug moest voor zijn werk, ging ik wel eens mee. Dat vond ik heerlijk. Mensen opzoeken, weer het lekkere eten, Nederlands brood en kaas, en door de Albert Heijn lopen. Dat laatste is nog steeds een highlight voor mij als ik in Nederland ben. Het ruikt er zo lekker. Maar het was ook vaak vermoeiend. Beide ouders wilden ons natuurlijk zien. Dan moest je afwegen: Waar ben je met al je kinderen en hoe lang? Welke vrienden zie je? Je koffers verslepen van de ene naar de andere plek. Continue sociale contacten. Dan waren we na twee weken helemaal gesloopt.
Als je iets niet meer hebt, ga je heel erg nadenken over wat je mist
Het is heel dubbel: Je mist mensen, maar je kunt niet inhalen met een visite wat je mist, zoals de gewone dagelijkse dingen. Dus probeer je alles in een vakantie te proppen. Dat kan niet en op een gegeven moment moet je dat opgeven. Je leeft nu hier. En dat leven daar is niet hier. Dat is ook een vorm van afscheid nemen. Niet alleen dat je mensen fysiek niet meer ziet, maar ook van een hele cultuur van gezelligheid in Nederland: Een broodje op het kerkplein eten, of bijvoorbeeld Oud en Nieuw, dat vieren ze hier niet zo. Als je er niet bent, romantiseer je het. Vroeger dacht ik: wat een rotzooi allemaal op straat van al dat vuurwerk. Nu dacht ik: oh, dat was zo leuk met al die buren op straat. Dat is natuurlijk niet realistisch, maar als je iets niet meer hebt, ga je heel erg nadenken over wat je mist. En je hebt hier dingen die ze daar niet hebben. Je moet daar een balans in vinden.”
Hoe vonden jullie een balans daarin?
,,We hebben later een vakantiehuisje in Friesland gekocht om een eigen plek te hebben waar mensen naartoe konden komen als ze ons wilden zien. Dan hoefden we geen ouders te belasten met ons zessen in huis. Dat heeft het makkelijker gemaakt om in Nederland te komen. Andersom hebben we ook moeten aanpassen. Van april tot en met september hadden we continu visite: vrienden en familie die kwamen logeren. We hadden een groot huis, een basement met allemaal slaapkamers. Er was ruimte genoeg. Maar als gastvrouw had ik het gevoel dat ik iedereen moest vermaken en eten geven. Later ging dat beter. De nieuwigheid ging er af. Mensen bleven niet meer zo lang. We hebben geleerd om daar een weg in te vinden.“
Je moest ook nog afscheid nemen van je huwelijk. Wat gebeurde er?
,,Ik ben erachter gekomen dat mijn gevoelens heel lang ondergesneeuwd zijn geweest. Mijn filosofie is altijd geweest: Als mijn man het goed doet en mijn kinderen ook, dan is het met mij ook goed. Dat was achteraf niet zo. Ons huwelijk is in mijn beleving vanaf het allereerste begin stormachtig geweest, met het gevoel dat we beiden tekort schoten en elkaar moeilijk konden vinden op geestelijk en emotioneel gebied. We hebben hele mooie herinneringen, maar ook intens verdrietige. En in 2016 liep ons huwelijk grondig spaak doordat mijn man een affaire had met een andere vrouw. We waren dat jaar 25 jaar getrouwd en hadden het uitgebreid gevierd in Nederland. Ondertussen was er iets gaande wat het daglicht niet kon verdragen, maar ik wist het niet. Ik voelde alleen: Er is iets niet goed. Hij besloot uiteindelijk om alleen verder te gaan, en ik bleef met onze twee jongsten achter. De oudste twee hadden het nest al verlaten, toen ze naar college gingen.
We hebben hele mooie herinneringen, maar ook intens verdrietige
Ik was dat jaar net aan een online Bijbelschool begonnen. Dat was geen toeval, dat is echt mijn redding geweest. Geestelijk stonden mijn man en ik op een ongebalanceerd fundament. Ik wilde veel meer met het geloof, maar ik wilde niet dat het op spanning zou uitdraaien, zo van: we moeten wel Bijbellezen. Door die Bijbelschool leerde ik zoveel. Dat wilde ik mijn jongste kinderen ook meegeven. Ik had altijd het gevoel gehad dat ik tekort was geschoten met de oudste twee. Dus ik dacht: dit is mijn kans.”
Huilen en schuilen
,,De kinderen zijn toen cyberschool gaan doen. Ze werkten dan thuis een paar uur voor school. Elke ochtend zaten we in de woonkamer en zette ik de open haard aan en maakte een kopje thee voor ze. We hadden alle tijd om Bijbel te lezen en te praten met God. Achteraf was ik zo blij dat ik die beslissing heb genomen, want toen alles uitkwam, hoefde ik hen niet terug te sturen naar school. We hebben ons opgesloten in huis en alles zo goed en kwaad als het ging verwerkt met elkaar. Ze konden huilen en schuilen. We hoefden niet de schone schijn op te houden.
Wij hadden met zijn drieën elkaar gevonden. We hebben veel gereisd en zijn naar conferenties geweest. Later zijn de meiden zelf naar Bijbelschool gegaan. Ik heb het gevoel dat die fase voor hen heel moeilijk is geweest, maar dat zich ook bepaalde waarden hebben gevormd. We hebben geleerd met elkaar hoe je dat doet: praten met God. Maar ook: hoe luister je naar God, want Hij spreekt ook tegen ons. Het was een bijzondere tijd, juist ook omdat het zo moeilijk was.“
Hopen op een wonder
In de fase na deze breuk hoopte ik op een wonder waar ik heel lang voor heb gebeden, maar door gebeurtenissen op het laatst, werd het duidelijk dat ik niet verder kon, en ik het ook niet langer wilde proberen. Ik heb nooit geloofd in scheiding. Het huwelijk is een heel mooi door God bedacht principe, een verbond. Als het werkt. Maar als het niet werkt en onveilig voelt, kan het heel disfunctioneel zijn, waarbij een of beide partners niet toekomen aan waarvoor ze geschapen zijn. Ik geloof dat als God de eerste plaats in beider levens en harten inneemt, groter dan wie of wat dan ook, dat Hij een huwelijk kan herstellen.
In onze situatie heb ik bevestiging op bevestiging gekregen dat de beslissing voor de scheiding op zijn plaats was. Ik heb nu geleerd waar ik sta en dat ik ook een stem mag hebben. Dat ik mag nadenken over welke rol ik speel in Gods koninkrijk en welk plan God heeft voor mij.“
Ben je eruit wat dat plan is?
,,Nog niet, maar ik denk dat ik er middenin zit. Nu ik alleen ben is er een soort van sterkte en zekerheid over me gekomen, dat ik weet wat ik in te brengen heb, wat mijn stem is. Je kunt je als christen wegcijferen op een manier die niet christelijk is, maar ik geloof niet dat God dat van ons vraagt. Als je niet van jezelf houdt, of jezelf niet belangrijk vindt, hoe kun je dan uiteindelijk van een ander houden? Met de verhuizing gingen we naar iets moois toe en natuurlijk is er dan altijd wel een nare kant om afscheid te nemen van wie je liefhebt. Maar met een scheiding is het een dal waar je uit kunt klauteren en waar je best wel heel veel lichtpunten kunt zien. Wat ik wil uitdragen is dat er ook heel veel hoop is, zelfs al het heel erg moeilijk kan zijn.
Er is heel veel hoop, zelfs als het heel erg moeilijk kan zijn
Pas waren mijn ouders hier en mijn vader had een droom over mij gehad: dat ik heel lang in een cocon had gezeten, maar dat ik daaruit gekomen was en nu een prachtige vlinder was die van de ene bloem naar de andere aan het dartelen was. ’Je bent nu vrij‘, zei hij, ’en dat is waar je moet zijn. Je komt tot bloei.‘ Ik was ontroerd, want hoe oud je ook bent, je wilt altijd erkenning hebben van je ouders. Dat blijft toch belangrijk.“
Hoeveel steun heb je aan je geloof?
,,God is mijn nummer Eén. Hij beantwoordt gebeden. Hij heeft ervoor gezorgd dat de juiste mensen op mijn pad kwamen, mensen die helend voor mij waren. Ik ben een extraverte introvert. Sociaal gezien ben ik heel out-going, maar ik ben ook graag alleen. Het gevaar is dat je je dan afschermt van mensen. De kerk heeft mij veel pijn gedaan. Ik heb vaak gedacht: laat mij maar lekker thuis een preek kijken. Ik zei: ’Heer, ik ben zo bang om weer beschadigd te worden‘, maar ik hoorde duidelijk dat God zei: ’Je hebt community nodig.‘ Toen kreeg ik een uitnodiging om naar een kleine gemeente hier in de buurt te gaan. De mensen daar zijn mij zo dierbaar geworden, ik zou niet meer zonder hen willen. Het is een veilig nest. Ik ben God ontzettend dankbaar voor dat kleine clubje mensen. Zij hebben mij een eind op weg geholpen en erkenning gegeven en bevestiging van de beslissing over de scheiding. Ik heb God ook echt gevraagd: ’Maakt U het mij duidelijk wat ik moet doen‘. Toen heb ik duidelijk gehoord in mijn hart: ’Enough is enough, genoeg is genoeg‘.
Je hebt community nodig
Ik heb veel geleerd in deze periode. Hoe Jezus er is voor mij bijvoorbeeld. Hij ging heel teder met vrouwen om. Dat heb ik ook echt gemerkt, ondanks dat ik me vaak een ’failure‘ heb gevoeld, met zo’n stempel van: ik ben nu een gescheiden vrouw. Maar ik heb dit nooit gewild. Er is veel verdriet, ook bij mijn man en onze kinderen.“
Hoe houd je je nu staande?
,,Toen de kinderen uitvlogen had ik weer een fase van afscheid nemen. Met 18 jaar gaan de kinderen hier naar college (universiteit). Vaak is dat niet om de hoek. Hoewel ze niet allemaal tegelijkertijd weggingen, heb je ineens wel een lege plek aan je eettafel en ook het besef: ze komen gewoon niet terug. Het is niet zoals in Nederland dat ze het weekend thuiskomen. Je moet het echt hebben van FaceTime. Nu ik alleen ben, moet ik alles leren: hoe ik de kraan in de basement moet afsluiten bij lekkages, belastingaangifte doen, enzovoorts. Hoe vaak ik niet zeg: ’Heilige Geest, ik heb geen idee wat ik nu moet doen. Ik ga even zitten en met U praten, U moet me echt helpen.’
Ik ben alleen en tegelijkertijd ook niet. God woont hier ook
Mijn relatie met God is heel mooi. Hij woont hier. Mijn huis is een soort oase. Ik kijk zelden televisie en er speelt muziek waar ik achter sta. Het is een heilige plek waar Hij en ik wonen. Hij is zo tastbaar aanwezig, dat veel mensen die hier komen zeggen: ’Het is hier zo vredig‘. Ik ben alleen en tegelijkertijd niet. God woont hier ook. Een paar jaar geleden ben ik gaan studeren om makelaar te worden. In het eerste jaar had ik al veel transacties. Zo heb ik een huis kunnen kopen. Dan merk je de favour (gunst) van God op je, dat Hij je echt wil zegenen en meer doet dan je hoopt of verwacht. Daar komt al heel veel kracht vandaan, wat je met God kunt doen. Je kunt altijd meer dan je denkt.“
Heb je er ooit spijt van gehad dat jullie indertijd zijn weggegaan?
,,Nee, spijt heb ik nooit gehad. Op het moment dat ik ga nadenken of ik spijt heb van een beslissing, is dat een hellend vlak. Ik wil vooruitgaan, niet stil staan bij wat ik niet heb, maar echt focussen op: Wat zijn de mooie dingen waar ik van geniet? Voor mij heeft dat altijd gewerkt. Elke beslissing in je leven heeft een moeilijke kant, maar zeker ook een hele mooie. Daar geloof ik in. Tel je zegeningen een voor een. Gelukkig kan ik dat heel goed, mezelf blij praten en tevreden krijgen. Ik heb de gave van genieten, dat is mijn natuur. Dan kun je het ook in de moeilijke tijden volhouden.“
Tekst: Daniëlle Feddes
Beeld: Geri Schnure, Bellavie Photography
In Elisabeth Magazine No 19 vind je een uitgebreid interview met Esther van Schaik. Wil je geen nummer meer missen? Neem dan nu een abonnement of verras een ander met een (proef)abonnement. Kijk hier bij onze aanbiedingen.
