‘Honger naar Bevrijding’. Zo heet het oorlogsmuseum van Andreas Huurman in Berkel en Rodenrijs. Andreas houdt zich al meer dan dertig jaar gepassioneerd bezig met de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. ,,De oudere generatie zegt vaak: ’De kinderen hebben eigenlijk niet naar de verhalen over de oorlog gevraagd.‘ En de kinderen zeggen: ’De ouders vertellen nooit wat.‘ In dit museum komt het gesprek vaak vanzelf.”
Waar komt jouw interesse voor de oorlog vandaan?
,,Toen ik een jaar of veertien was, ontdekten een oom en tante dat ik de oorlogsgeschiedenis interessant vond. Zij namen me mee naar een oorlogsmuseum. Bij mijn oma van moederskant vond ik fotoboeken met beelden van mijn opa’s diensttijd en de mobilisatie. Op mijn zestiende begon ik met het verzamelen van oorlogsspullen. Het waren niet zozeer de objecten zelf die me fascineerden, als wel de verhalen erachter. Als je spullen vindt waar echt een verhaal bij hoort, dat had voor mij lange tijd haast iets magisch. Je ziet het verhaal voor je eigen ogen weer terugkomen.“
Meteen gedacht dat je een oorlogsmuseum wilde beginnen?
,,Nee, ik kom uit de autobranche en ben via een omscholingstraject in het onderwijs beland. Dit museum is een hobby. De respons, vooral van dorpsbewoners in de negentig die de oorlog hebben meegemaakt, is groter dan verwacht. Mensen zien een foto of horen een verhaal en beginnen spontaan hun eigen herinneringen te delen. Pas was hier een 95-jarige man met zijn dochter. Toen hij zichzelf als tiener herkende op een oude foto, kwamen de verhalen los. Hij had bijvoorbeeld gezien hoe een 20-jarige staartschutter van een neergestorte Amerikaanse bommenwerper in de kleigrond te pletter was geslagen. En een buurman van hem werd in Den Haag getroffen door bommen. Zijn paard kwam zonder wagen terug naar Berkel lopen. Met mijn eigen vader heb ik helaas te weinig gesprekken kunnen hebben. Dat was voor hem, denk ik, te pijnlijk. Daarom is het zo mooi om verhalen met elkaar te delen.”
Met mijn eigen vader heb ik helaas te weinig gesprekken kunnen hebben
Wat had je vader ervaren?
,,Mijn vader kwam uit een vrij arm gezin en woonde tijdens de oorlog in Rotterdam-Charlois. In november 1944 is mijn opa tijdens de razzia opgepakt voor tewerkstelling in Duitsland. Hij kwam pas in de zomer van 1945 terug. Het gezin heeft in de oorlog echt honger geleden. Alles wat er te eten was, werd opgegeten. Maar ook alles wat kon branden, werd verbrand voor de warmte: kleding, boeken, speelgoed, zelfs de houten tram die mijn opa voor mijn vader had gemaakt. Hoewel ik uit een warm en liefdevol gezin kom, wrong het soms wel thuis. Wij wisten als kinderen helemaal niet dat mijn vader een oorlogstrauma had. Als wij bijvoorbeeld iets niet lustten, bracht dat heftige emoties bij mijn vader naar boven. Ik wist daar als kind niet goed mee om te gaan.”
Hoe was verder jouw jeugd?
,,Mijn ouders hebben ons op een positieve manier ontzag voor God bijgebracht. Niet vanuit angst, maar vanuit dankbaarheid en verwondering. Daar leefden ze zelf ook uit. Zo kreeg mijn moeder na mijn broer en zus het advies geen kinderen meer te krijgen. Dat ik acht jaar later nog geboren werd, was dus een wonder. Als baby lag ik ook een tijdje in het ziekenhuis. Als opgroeiend kind was ik overgevoelig en angstig, bang voor bijna alles: onweer, spinnen, pijn, oorlog… Ik denk dat ik op zoek was naar geborgenheid en veiligheid. Ik ben daarin later wel erg veranderd. Door dingen te benoemen en het contact met mensen die het snapten en accepteerden, kon ik het steeds meer loslaten. De angst verdween niet helemaal, maar ik leerde ermee leven. In het museum merk ik dat veel mensen met angsten leven.”
Je museum heet ‘Honger naar Bevrijding‘. Waarom?
,,De honger tijdens de oorlog was verschrikkelijk. Er zijn veel mensen omgekomen. Wie het overleefde, had soms het besef dat het echte verlangen vooral dat naar vrijheid is. Vrij om te zijn wie je wilt zijn en dat je gewoon mag zeggen, denken en schrijven wat je wilt. Maar voor mij gaat vrijheid nog veel verder dan dat. Het is ook bevrijding van angst, schuld en schaamte. God heeft ervoor gekozen om ons lief te hebben en om onze schuld weg te doen. Hij geeft die vrijheid vanuit zijn liefde, dat was zijn keuze. Wij vinden dat soms ongemakkelijk, omdat we vaak leven vanuit normen en waarden als ‘goed en fout’ en ‘voor wat, hoort wat’. Maar wat hebben wij daarvoor gedaan? Niets is onze verdienste. Ik heb ook niet de illusie dat je jezelf kunt beschermen in een oorlog of crisis; zelfs de overheid kan dat niet. We zijn afhankelijk van het tijdsverloop, hoe dingen zullen gaan. Misschien vind je dat willekeur. Maar het gaat erom hoe jij als mens leeft met God.”
Voor mij is vrijheid ook bevrijding van angst, schuld en schaamte
Heb je een droom?
,,Ik hoop dat het museum zich blijft ontwikkelen. Het bestaat nu al een jaar en we gaan door. Wat ik mooi vind, is dat mensen de essentie van het verhaal meenemen en weer door vertellen. Dat is eigenlijk veel belangrijker dan de verzameling zelf. De geschiedenis is namelijk nog springlevend. Neem nu de energiecrisis. Sommige ouderen hebben nog meegemaakt dat ze hun lege tube tandpasta moesten bewaren voor hergebruik of dat ze met een lege pan naar de winkel moesten gaan.
Het heeft bijna iets tragisch dat mensen bepaalde dingen hun hele leven niet met elkaar kunnen bespreken. De oudere generatie zegt vaak: ‘De kinderen vragen niet naar de verhalen over de oorlog.’ En de kinderen zeggen: ‘Mijn ouders vertellen nooit wat.’ Ik zou mensen willen uitdagen om dat gesprek op te zoeken. Begin er gewoon eens over. Het museum kan daarbij helpen. Hier komt het gesprek vaak vanzelf. Want uiteindelijk gaat het erom dat we blijven leren van wat er gebeurd is, en dat we die lessen doorgeven aan volgende generaties.“
Andreas Huurman (50) is getrouwd met Marianne en woont in Berkel en Rodenrijs. Het stel heeft twee dochters: Annick (25) en Juliette (22). Info over het museum: hongernaarbevrijding.jimdofree.com
Tekst interview: Daniëlle Feddes
Beeld: Elisabeth Ismail
Lees ook het verhaal van Marcus de Koning, over zijn vlucht naar Friesland tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Ken je ons magazine al? Elisabeth verschijnt 16x per jaar, met inspirerende verhalen, columns en gedichten over het christelijk geloof. Kijk hier voor een (proef)abonnement en profiteer nu van onze aanbieding: een jaar lang Elisabeth met een boek cadeau! Wil je graag een los nummer bestellen? Dat kan door te bellen met onze abonneeservice via 088 – 2266 645. Een los nummer kost € 3,50, exclusief € 3,92 verzendkosten.
