Evert de Niet (84) is een wandelende encyclopedie van de geschiedenis en het kerkelijk erfgoed van Scheveningen. De verzameling van Evert en echtgenote Corrie, die enthousiast meehelpt, beslaat inmiddels twee huizen. ‘Toen we trouwden hadden we helemaal niks. Nu begrijp ik niet waar het allemaal vandaan komt’.
Bent u een echte Scheveninger? ,,Ik kom uit een Scheveningse vissersfamilie, maar mijn vader was melkboer met een wijk in heel Scheveningen. Ik ging elke zaterdag mee en ken het oude Scheveningen nog goed. Mijn fotografisch geheugen komt hierbij goed van pas. De Scheveningse families ken ik op mijn duimpje. Als buitengewoon ambtenaar van de burgerlijke stand trouwde ik zelf menig Schevenings burger, waaronder onze eigen dochter.
Wanneer begon u met verzamelen?
Op de lagere school verzamelde ik al krantenknipsels en foto’s, al had ik nog geen fototoestel. Een tante verzamelde familiefoto’s en die gingen later naar mij. Zo ben ik pas echt begonnen. Historie heeft me altijd geboeid. Op de middelbare school bij het vak geschiedenis vroeg de leraar als een leerling een antwoord niet wist: ‘Evert zeg jij het maar even’.
Waaruit bestaat uw verzameling?
Behalve zo’n 4.000 ansichten van Scheveningen, de grootste privécollectie, heb ik schilderijen, scheepsmodellen, miniaturen en andere voorwerpen. Zoals een misthoorn of deze houten joon waarmee vroeger de netten van de vissers drijvende werden gehouden. Verder heb ik enorm veel Scheveningse familiefoto’s van talloze geslachten, vaak in klederdracht en geordend in multomappen. De laatste jaren scan ik de foto’s, maar een partij van duizend dia’s met familiefoto’s die ik kocht worden gescand door een kennis. Mijn echtgenote – Corrie Vrolijk, ook een Scheveningse – bekijkt de foto’s of ze bekenden ziet. Een betere gezichtsherkenner bestaat er niet.
Heeft u favoriete items?
Teveel om op te noemen. Bijzonder is bijvoorbeeld dit portret van mijn betovergrootvader Evert die gevochten heeft tijdens de Slag bij Waterloo in 1815, waarvoor hij is onderscheiden met het IJzeren Kruis. Het is geschilderd door een leerling van de bekende schilder H.W. Mesdag.
U heeft ook veel materiaal van de gemeente Aalten?
In de Tweede Wereldoorlog moest Scheveningen worden ontruimd vanwege de aanleg van de Atlantikwall, een verdedigingslinie van de Duitsers langs de kust. Zo’n 35.000 Scheveningers moesten hun huis uit. Ik ben als driejarige in 1943 geëvacueerd in buurtschap Dale onder Aalten op boerderij ’t Paske bij de familie Duenk. Met die familie heb ik altijd contact gehouden, inmiddels met hun kleinkinderen. We gaan iedere zomer met vakantie naar Aalten, dit jaar zijn we voor de 56e keer op rij geweest! Ik ben zowel op Scheveningen als in Aalten bekend. En als verzamelaar ga je ook Aalten en Bredevoort verzamelen…
In 1943 ben ik als driejarige geëvacueerd naar Aalten
Verder ben ik initiatiefnemer, oprichter en voorzitter van de Dorpenband Scheveningen-Aalten. In Aalten zijn in de oorlog 500 Scheveningers geëvacueerd. In het Nationaal Onderduikmuseum in Aalten is zelfs een Scheveningse opkamer ingericht. Een bezoekje waard!
Op deze vaas staat een boerderij afgebeeld, waar is dat?
Dat is in Aalten. Mijn vrouw Corrie vond in een kringloopwinkel een vaas met een afbeelding van het buurtschapshuis Dale. Als iemand een bruiloft vierde dan kreeg men zo’n vaas mee. Bij het in de auto leggen viel de vaas op de grond; we waren uit ons doen! Een paar dagen laten zag mijn kleindochter dezelfde vaas in een andere kringloopwinkel in Aalten en kocht Corrie de vaas opnieuw. Ik heb er overigens persoonlijk voor gezorgd dat boerderij ’t Paske uit 1845 op de monumentenlijst is gekomen.
De verzameling beslaat ook kerkelijk erfgoed?
Het geloofsleven speelde op Scheveningen, denk ook aan de visserij, van oudsher een grote rol. Kerken hebben in het algemeen goede archieven, maar fotoarchieven ontbreken veelal. Zo werd mij na het overlijden van dominee E. Bouman, die 21 jaar in de Scheveningse Julianakerk stond, gevraagd of ik een foto van hem had. Die had ik uiteraard, zelf gemaakt van de predikant in toga voor de kansel.
Ik kreeg een keer een paar gebreide sokken als vergoeding voor mijn inzet
Tijdens Monumentendag zet ik in een van de deelnemende kerken een expositie op over oud-Scheveningen en het kerkelijk erfgoed. Daar heb ik grote platen voor gemaakt met historische foto’s, die platen liggen plat onder mijn bed. Ik vraag geen vergoeding voor mijn inzet, al kreeg ik een keer een paar gebreide sokken na een presentatie…
Van welke kerken in Scheveningen heeft u albums?
Zowel van de Prinses Julianakerk, Oude Kerk, Nieuwe Badkapel, Bethelkerk maar ook van de kleinere kerken heb ik albums vol met foto’s en documenten. Een voorbeeld? In 1933 verongelukte dominee B. Tichelman met vrouw en zoon op een Veluwse spoorwegovergang. Hij had ooit foto’s gemaakt van de bouw van de Prinses Julianakerk. Na het ongeluk schonk de familie ze aan de koster en die schonk het later aan mij. Alles zit hier in originele staat in een leren band. Ik verzamel ook foto’s van belijdenissen, artikelen over een nieuw orgel, het gaat maar door. Verder heb ik per kerk uitgebreide lijsten van predikanten, kosters en organisten. Dominee J. Quist van de Oude Kerk zei eens: ‘Wat weet u veel!’ Ja, als je alles volgt…
Wat een mooi blikken busje staat daar…
Corrie toont een oud blikken spaarbusje van de Vrije Universiteit met een portret van Abraham Kuijper, de eerste rector magnificus. In de begintijd werd de VU volledig bekostigd door de giften van haar achterban. Corrie: ‘Vaders familie was gereformeerd en had zo’n busje op de schoorsteen, ik herkende het meteen. In Winterswijk vond ik het bij een antiquair voor 25 euro, deels verroest en kapot. Dat vond ik te duur. Na een paar weken vond ik het in een kringloopwinkel in Scheveningen voor 6,50 en in prima staat. Nu staat het hier in de huiskamer’.
Kunt u alle spullen nog wel kwijt?
Een deel van de collectie stond eerst bij familie. Maar twintig jaar geleden konden we het huis naast ons erbij kopen, daar kan ik aardig wat kwijt. Al staat nu ook daar alles vol. Het is eigenlijk een half museum. Dat begint al in het trapgat. Mijn betovergrootvader Evert kreeg voor zijn inzet bij de Slag bij Waterloo het IJzeren Kruis, daar heb ik dit schilderij van hangen. En de slaapkamer hangt vol met houten bordjes met Bijbelteksten die vroeger in veel huiskamers hingen, vaak de tekst die men bij belijdenis meekreeg. Zoals: ‘De Heere zegene en behoede u’ en ‘Ken Hem in al uwe wegen’. Die bordjes verzamel ik ook.
U geeft zelfs boeken uit?
In 2003 organiseerde ik in Museum Scheveningen een tentoonstelling over de evacuatie, met een recordaantal bezoekers. Ik bedacht toen om er een boek over uit te geven. Dat worden er straks vijf. Het eerste boek verschijnt in het voorjaar van 2025 en gaat over Aalten, waar 500 Scheveningers verbleven. Hierna volgen boeken over Winterswijk, overige plaatsen in Gelderland, Overijssel, Nederland. In 2018 heb ik het familieboek ‘Het geslacht De Niet – 1575-2018‘ uitgegeven en gepresenteerd in een zaal met 300 belangstellenden, zelfs uit het buitenland. Kort na afloop waren alle boeken verkocht, ook de tweede en derde druk zijn al weg, totaal 280 stuks. Ik verkoop het voor de kostprijs, maar in ruil vraag ik een trouwfoto en gezinsfoto voor de volgende druk.
Waar blijven alle spullen later?
Onze drie kinderen zullen een groot deel overnemen maar niet alles. Mijn verzameling Aalten en Bredevoort gaat naar museum Aalten. Scheveningse familiefoto’s gaan naar de Historisch Genealogische Vereniging Scheveningen, zoiets mag niet verloren gaan. Onze zoon verzamelt intussen ook historische spulletjes zoals een waterpomp uit een oude boerderij. Onze dochter had geen interesse in verzamelen, totdat ze een pop in Scheveningse klederdracht zag die ik had gekregen en die ze graag wilde hebben. Zo begint het!”
Tekst: Walter Wijnhoven
Beeld: Elisabeth Ismail
Foto’s, documentatie en verhalen blijven welkom bij . www.evertdeniet.nl.
Meer interessante interviews en verhalen lezen? Geef jezelf een abonnement op Elisabeth cadeau en ontvang ons magazine voortaan thuis!
