Op een sportmatje, onder een kleedje, begeleiden rustige muziek en een korte bijbeltekst vrouwen naar stilte en ontspanning. Tikva-instructrice Jacqueline Sterenborg-Brouwer weet uit eigen ervaring hoe hard die rust nodig kan zijn. Jacqueline: ,,Jarenlang dacht ik dat goed zorgen voor anderen betekende dat ik mezelf moest wegcijferen. Totdat mijn lichaam protesteerde.”
Tikva (Hebreeuws voor hoop) is een christelijke bewegingsvorm waarin rustige oefeningen, ademhaling, instrumentale muziek en korte bijbelteksten samenkomen. ,,Veel mensen kennen het nog niet”, vertelt Jacqueline. ,,De bewegingen zijn langzaam en helpen je om tot rust te komen en je gedachten te richten op God. Halverwege de les hebben we een zogenoemd rustmoment. Je ligt dan op een zacht matje met een kussen. De muziek speelt daarbij een belangrijke rol. Het zijn speciaal voor Tikva gecomponeerde, instrumentale christelijke nummers.” Voor Jacqueline is Tikva veel meer dan alleen bewegen. Het is voor haar een manier om helemaal te ontspannen. ,,Ik groeide op in een gezin waarin zorgen voor anderen heel vanzelfsprekend was. Mijn vader was actief in de kerk en op school en mijn moeder was huisvrouw. Er werd altijd geholpen als iemand iets nodig had. Dat heb ik echt vanuit mijn opvoeding meegekregen en dat vind ik nog steeds heel mooi. Daardoor hield ik mezelf lange tijd voor dat jezelf wegcijferen heel bijbels was. Ik stond altijd klaar voor anderen en zette mezelf op de laatste plaats. Totdat ik lichamelijke klachten kreeg.”
Jacqueline leidt op de Elisabethdag 2026 (zaterdag 14 november, Veenendaal) een Tikva-workshop. Bekijk het programma en reserveer voor slechts 25 euro je ticket. Ben je lid van Elisabeth? Dan ontvang je 15 euro ledenvoordeel en betaal je slechts 10 euro. Dit bedrag is inclusief lunch, koffie en thee.
Gewoon doorgaan
Jarenlang loopt Jacqueline rond met chronische rugpijn. In eerste instantie denkt ze dat het vanzelf wel weer overgaat. ,,Ik bleef ondertussen gewoon alles doen: werk, zorgen voor mijn gezin, afspraken. Ik dacht altijd: niet zeuren, gewoon doorgaan. Maar op een gegeven moment kon ik de autogordel niet eens meer normaal omdoen. Het deed te veel pijn. En ik had echt overal om advies gevraagd: de huisarts, de fysiotherapeut, de neuroloog en de reumatoloog. Maar medisch gezien werd er niets gevonden. Dat maakte het ontzettend frustrerend. Ik voelde die pijn natuurlijk wel degelijk, maar begon ondertussen ook aan mezelf te twijfelen. Soms dacht ik: ik voel dit toch echt? Waarom ziet niemand wat er met mij aan de hand is?”
Uiteindelijk krijgt ze nog één mogelijkheid aangeboden: een intensief pijnrevalidatietraject. ,,Daar werd meteen eerlijk gezegd: waarschijnlijk gaat de pijn niet weg, maar leer je er wel anders mee omgaan. Ik dacht toen: vooruit, dan kan ik dit ook afvinken en daarna gewoon verdergaan met mijn leven.” In het begin moet Jacqueline weinig hebben van het revalidatietraject. Lachend vertelt ze: ,,Ik dacht: die sessies met de psycholoog heb ik echt niet nodig. Geef mij maar oefeningen. Maar achteraf gezien maakten juist die momenten heel veel bij mij los.” Ook de gesprekken met de revalidatiearts betekenen veel voor haar. ,,Bij deze man voelde ik mij anders dan bij andere artsen”, vertelt ze. ,,Later ontdekte ik dat hij ook christen is. We hadden eerlijke gesprekken. Op een gegeven moment zei hij: ‘Volgens mij ben jij een enorme people pleaser.’ En toen dacht ik: ja, dat klopt precies. Daarnaast hield hij mij een spiegel voor. Hij zei een beetje plagerig: ‘Eerst moet natuurlijk het huis schoon en iedereen geholpen zijn, voordat jij tijd voor jezelf neemt.’ Ik dacht: hoe weet jij hoe ik denk?”
‘Ik vergat mezelf’
Langzaam begint ze te begrijpen dat haar klachten niet alleen lichamelijke oorzaken hebben en dat ze grenzen moet stellen. ,,Tijdens de revalidatie ontdekte ik dat goed zorgen voor anderen niet betekent dat je jezelf moet vergeten. Ik dacht altijd dat een ander op de eerste plaats zetten het belangrijkste was. Maar ik leerde dat God niet van je vraagt om jezelf helemaal weg te cijferen. In de Bijbel staat: ‘Heb je naaste lief als jezelf.’ Je kunt niet blijven geven als je zelf leeg raakt.”
Aan het einde van haar revalidatie krijgt Jacqueline het advies om bewust tijd vrij te maken voor ontspanning. Hoewel ze merkt dat ze vooruitgaat, blijft ze zoeken naar een vorm die niet alleen lichamelijk helpt, maar ook past bij haar geloof. Ze probeert eerst yoga, al vindt dat zijn oorsprong in het hindoeïsme. ,,Ik dacht: ik haal er gewoon de ontspanningsoefeningen uit en de rest laat ik langs me heen gaan. Maar hoe vaker ik er kwam, hoe meer onrust ik juist voelde. Lichamelijk ontspande ik wel, maar vanbinnen merkte ik steeds sterker: dit is niet goed voor mij.”
Tijdens haar zoektocht naar ontspanning die ook bij haar geloof past, komt Jacqueline online uit bij Tikva. ,,Dat opende voor mij echt een nieuwe wereld. Daar vond ik iets wat ik miste: niet alleen lichamelijke ontspanning, maar ook innerlijke stilte.” Tijdens een van de eerste lessen wordt ze onverwachts geraakt. ,,We lagen op een matje terwijl een korte bijbeltekst werd gelezen. Ik weet niet eens meer welke tekst het was, maar opeens kreeg ik tranen in mijn ogen.”
Wanneer Jacqueline later haar ervaring deelt met haar revalidatiearts, moedigt hij haar aan. ,,Hij zei: ‘Volgens mij zou jij een goede Tikva-instructrice zijn.’ Ik moest daar om lachen, maar het bleef wel hangen. Uiteindelijk heb ik de opleiding gevolgd.”
Valkuil
Sinds een jaar geeft Jacqueline zelf les aan kleine groepen vrouwen. ,,Vaak zijn het groepen van drie tot acht mensen. Juist die kleinschaligheid vind ik mooi. Mensen voelen zich veilig en durven zich makkelijker over te geven aan de rust van zo’n les.” Ze ziet hoeveel het deelnemers brengt. ,,Een vrouw uit de groep had eigenlijk weinig meer met geloof. Na afloop zei ze: ‘Ik weet niet precies wat er gebeurde, maar deze stilte kende ik niet.’ Dat vond ik heel bijzonder.” Een andere deelnemer omschrijft Tikva zelfs als haar ‘stille tijd met God op maandag’. Jacqueline glimlacht als ze het vertelt. ,,Die uitleg raakte mij. Je merkt dat mensen tijdens die rustmomenten vaak meer openstaan voor wat God tegen hen wil zeggen.”
Dat zij zelf ooit Tikva-instructrice zou worden, had Jacqueline een paar jaar geleden niet kunnen bedenken. Toch benadrukt ze dat haar leven niet ineens perfect werd. ,,Pleasen blijft echt een valkuil”, zegt ze eerlijk. ,,Ik stap soms nog steeds over mijn eigen grenzen heen. Alleen herken ik het nu sneller.” Ook haar kijk op bewegen veranderde in de afgelopen jaren. ,,Vroeger dacht ik bij bewegen vooral aan sporten of actief bezig zijn. Nu betekent bewegen voor mij ook vertragen. Luisteren naar mijn lichaam. Even stilstaan bij hoe het écht met me gaat.”
Als ze terugkijkt op de afgelopen jaren, vindt Jacqueline het nog altijd bijzonder hoe alles is gelopen. ,,Soms gaat mijn telefoon en meldt zich een nieuwe deelnemer voor een les. Of ik hoor dat iemand is doorgestuurd door mijn voormalige revalidatiearts”, vertelt ze. ,,Op zulke momenten denk ik weleens: wat bijzonder dat dit zo gegaan is.”
Jacqueline Sterenborg-Brouwer (51) is Tikva-instructrice en geeft lessen aan kleine groepen vrouwen. Na jarenlang leven met chronische rugklachten ontdekte ze tijdens een revalidatietraject hoe sterk geloof, lichaam en grenzen met elkaar verbonden zijn. Via Tikva vond ze een manier van bewegen die haar helpt om te ontspannen en meer rust te vinden. Jacqueline is te beluisteren op onze podcast én ze geeft een Tikva-workshop op de Elisabethdag op 14 november in Veenendaal. Bekijk het programma en reserveer je ticket.
