Home Thema'sLeven Waarom worden er mensen met een handicap geboren?

Waarom worden er mensen met een handicap geboren?

door Maaike Sloetjes

Stel je voor: er wordt een lijst gemaakt van brandende vragen die mensen aan de hemelpoort willen stellen… De kans is groot dat deze vraag in de top tien staat: Waarom worden er mensen met een handicap geboren?

Het heeft iets wreeds: een onschuldige baby die geboren wordt met een beperking. Wat kan zo’n klein kindje nu gedaan hebben? Veel mensen die vertrouwd zijn met de Bijbel hebben mogelijk al een antwoord paraat: dat komt door de zondeval. En het goede nieuws komt er dikwijls meteen achteraan: God draagt zorg voor mensen met een beperking:  Koningskinderen.

Al in het begin van de Bijbel, in Leviticus 19 vers 14, lezen we Gods concrete gebod: ‘Spreek geen vloek uit over een dove en plaats geen obstakel voor de voeten van een blinde. Toon ontzag voor je God. Ik ben de HEER.’ Door goed te zijn voor een gehandicapte doe je wat God van je vraagt. Het is helemaal waar dat God ook houdt van mensen die blind, verlamd of doof zijn.

Blind geboren
Tweeduizend jaar geleden waren ziekte en gezondheid nauw verbonden aan zonde en schuld. Anders dan mensen in zijn tijd was de Here Jezus minder stellig over oorzaak en gevolg hiervan. In Johannes 9 ontmoet Jezus een man die al blind is vanaf zijn geboorte. Het was in die tijd een logische vraag die Jezus’ leerlingen stelden: ‘Is deze man blind omdat zijn ouders gezondigd hebben?’ ‘Nee’, zegt Jezus! ‘Het komt niet doordat hij of zijn ouders iets verkeerds hebben gedaan.’ Zonde is er en leidt tot gebrokenheid en kwetsbaarheid, maar er is niet een-op-een een oorzaak aan te wijzen waarom mensen beperkingen hebben. In Jezus’ tijd was dat een radicaal andere boodschap dan mensen gewend waren te horen.

Niet zo simpel
Wat Jezus met dat antwoord bereikte, was ook nog iets anders. Namelijk dat je moeilijke waaromvragen niet af kunt doen met een eenvoudig: daarom. Autisme, schizofrenie, meervoudige beperkingen: hoe kom je daaraan? Wij mensen houden ervan om te begrijpen en daardoor ook gerustgesteld te worden. Jezus gaat daar niet in mee: zo simpel is het niet, zegt Hij. Deze blindheid is geen storende ‘weeffout’ (Psalm 139). En het heeft zeker niet te maken met schuld of straf. Eigenlijk laat Jezus in het midden wat de diepere reden dan wél is. De Bijbel geeft er geen antwoord op. Wel laat Jezus zien dat God werkt door zwakheid, gebrokenheid en lijden heen. Jezus is er zelf in zijn leven en sterven een voorbeeld van.

Aanvaarding
De bekende priester en auteur Henri Nouwen verliet de prestigieuze Harvard- universiteit om te gaan zorgen voor de gehandicapte Adam. Of misschien heeft deze Adam ook wel voor Henri gezorgd. Want toen Adam overleed, schreef de priester: De dood van Adam raakte me diep, want hij was degene die me, meer dan welk boek of welke professor ook, in contact bracht met de persoon Jezus. Jezus roept ons op kwetsbaar en onderling afhankelijk te worden. Om gehoorzaam te worden aan de stem van onvoorwaardelijke liefde.

Gemiste kans
In onze tijd is er veel aandacht voor inclusiviteit: de samenleving als plek waar iedereen kan meedoen. Ook mensen met een handicap. Vanuit de Verenigde Naties is dat erkend als een universeel mensenrecht. Laten we op die manier ook eens opnieuw kijken naar de wijze waarop we de Bijbel lezen! Als gebrokenheid en beperking aan ‘zonde’ worden gekoppeld, denken wij algauw aan het normatieve oordeel: zonde betekent ‘fout, verkeerd’. In de Bijbel heeft zonde veel meer de lading van ‘een gemiste kans’, niet tot je echte bestemming komen. Het is zonde als mensen worden buitengesloten en aan de kant worden gezet. Voor deze mensen heeft Jezus oog en Hij komt voor hen op.

Allemaal begrensd
Zowel mensen met een beperking als zij die door het leven gaan als ‘normaal’ weerspiegelen het beeld van God. We zien Jezus in Johannes 9 precies dat doen wat ook nu van ons gevraagd wordt: de ander, de medemens, onbevooroordeeld en echt zien. Ons losmaken van het stereotiepe beeld dat we hebben. Om ons vervolgens te realiseren dat wij uiteindelijk allemaal mensen met beperkingen zijn. Ieder mens heeft ervaringen met begrensd zijn, beperkt worden en niet tot je bestemming kunnen komen. Ons op deze manier identificeren met mensen die zo anders zijn dan wij is moeilijk. Maar ook mooi om samen dat pad op te gaan!

Anne Westerduin is theoloog en bestuurder van Stichting Sprank, een christelijke zorgorganisatie voor mensen met een verstandelijke beperking.

Tekst: © Elisabeth (Anne Westerduin-de Jong)
Beeld: Unsplash (Kelly Sikkema)

Elisabeth is een magazine dat ingaat op actuele geloofs- en levensvragen van mensen van vandaag. Het biedt op persoonlijke manier bemoediging en steun vanuit het christelijk geloof. Dat gebeurt in een gevarieerde mix met verhalen van mensen over hoe zij het geloof vertalen naar hun dagelijks leven, met informatieve achtergrondartikelen en reportages over relevante thema’s, een pastorale vragenrubriek, herkenbare columns en gedichten. Er is ook volop plaats voor schitterende natuurfotografie, kunst, humor, psychologie en duurzaam leven. Het magazine richt zich op iedereen vanaf 50 jaar. Bent u nog geen abonnee? Bekijk dan onze abonnementen en word lid!